Bitkilerde "Kılcallık Etkisi" Suyu Nasıl Yükseltir?

Kılcallık etkisi (kapilarite), bir sıvının, çok dar tüplerin veya gözenekli malzemelerin içinde, yer çekimine karşı yükselme veya alçalma eğilimidir. Bitkilerin, suyu köklerinden en tepedeki yapraklarına kadar taşımasında önemli bir rol oynar.

Bu etki, iki temel kuvvetin birleşiminden kaynaklanır: 1. Kohezyon: Su moleküllerinin birbirine yapışma veya birbirini çekme kuvvetidir. 2. Adhezyon: Su moleküllerinin, içinde bulunduğu tüpün (bitkideki ksilem boruları gibi) çeperlerine yapışma kuvvetidir. Bitkinin köklerinden gövdesine uzanan "ksilem" adı verilen borucuklar çok incedir. Adhezyon kuvveti, su moleküllerinin bu boruların çeperlerine tutunmasına neden olur. Aynı zamanda, kohezyon kuvveti sayesinde, tutunan su molekülleri arkalarındaki diğer su moleküllerini de yukarı doğru çeker ve kesintisiz bir su sütunu oluşturur. Bu, suyun yer çekimine karşı bir miktar yükselmesini sağlar. Ancak, kılcallık tek başına suyu uzun bir ağacın tepesine çıkarmak için yeterli değildir; bu süreçte yapraklardan suyun buharlaşmasının (terleme) yarattığı emme kuvveti de hayati bir rol oynar.

Kelimeler: kılcallık, kapilarite, bitki, su taşıma, ksilem, kohezyon, adhezyon, fizik, botanik