Deprem Sırasında "Sıvılaşma" (Liquefaction) Nedir?

Sıvılaşma, suya doymuş, gevşek kumlu veya siltli bir zeminin, deprem gibi bir sarsıntı etkisiyle aniden katı haldeki direncini kaybederek, bir sıvı gibi davranmaya başlaması olayıdır. Bu, depremlerin en yıkıcı ikincil etkilerinden biridir.

Normalde, bir zemindeki kum taneleri birbirine temas ederek bir iskelet oluşturur ve üzerindeki yükü taşır. Tanelerin arasındaki boşluklar ise su ile doludur. Şiddetli bir deprem sarsıntısı başladığında, bu yapı sarsılır ve kum taneleri arasındaki temas kaybolur. Bu sırada, suyun boşluklardaki basıncı ("boşluk suyu basıncı") aniden artar. Basınç o kadar artar ki, suyun yukarı doğru itme kuvveti, kum tanelerinin ağırlığını taşımaya başlar. Bu noktada, zemin artık bir katı gibi değil, kum ve suyun bir süspansiyonu gibi, yani akışkan bir sıvı gibi davranır. Bu durum, üzerindeki binaların yan yatmasına veya zemine batmasına, yeraltı tanklarının ve boru hatlarının yüzeye çıkmasına ve zeminde geniş çatlaklar oluşmasına neden olabilir.

Kelimeler: sıvılaşma, liquefaction, deprem, jeoloji, zemin mekaniği, inşaat mühendisliği, doğal afet