Neden Bazı İnsanlar "Sabah İnsanı", Bazıları "Gece Kuşu"dur? (Kronotip)

Bir kişinin doğal olarak erken yatıp erken kalkma ("sabah insanı" veya "tarlakuşu") ya da geç yatıp geç kalkma ("gece kuşu" veya "baykuş") eğilimi, onun "kronotipi" olarak adlandırılır. Bu, büyük ölçüde genetik olarak belirlenen ve içsel biyolojik saatimizle (sirkadiyen ritim) ilgili bir özelliktir.

Herkesin sirkadiyen ritmi yaklaşık 24 saat sürer, ancak bu ritmin zamanlaması kişiden kişiye değişir. Bu farklılık, özellikle "PER" ve "CRY" gibi "saat genleri"ndeki varyasyonlardan kaynaklanır. Bu genler, uyku-uyanıklık döngüsünü, vücut sıcaklığını ve uyku hormonu olan melatoninin salgılanma zamanını kontrol eder. "Gece kuşlarının" biyolojik saati, normal 24 saatlik döngüden biraz daha uzun çalışma eğilimindedir. Bu nedenle, melatonin salgıları daha geç başlar ve sabahları uyanmakta zorlanırlar. "Sabah insanlarının" saati ise genellikle biraz daha kısadır, bu da onların daha erken uykulu hissetmelerine ve sabahları daha kolay uyanmalarına neden olur. Yaş da önemli bir faktördür; çocuklar genellikle sabah insanı, ergenler gece kuşu ve yaşlılar tekrar sabah insanı olma eğilimindedir.

Kelimeler: kronotip, sabah insanı, gece kuşu, uyku, sirkadiyen ritim, biyoloji, genetik, melatonin