"x86 Mimarisi" Nedir?

x86, Intel tarafından geliştirilen ve günümüzdeki masaüstü, dizüstü ve sunucu bilgisayarlarının büyük çoğunluğunda kullanılan işlemci (CPU) komut seti mimarisinin (Instruction Set Architecture - ISA) adıdır. Bu isim, Intel'in ilk 16-bit işlemcilerinden olan "8086" ve onu takip eden 80286, 80386 gibi işlemcilerin sonundaki "86" sayısından gelir.

Komut Seti Mimarisi (ISA) Nedir?: Bir ISA, bir işlemcinin anlayabildiği ve yürütebildiği komutların (toplama, çıkarma, veri taşıma gibi) tam listesini ve formatını tanımlar. Yazılım ile donanım arasındaki en temel arayüzdür. Bir programın, belirli bir mimari için derlenmesi gerekir.

Geriye Uyumluluk: x86 mimarisinin en önemli ve en kalıcı özelliği, "geriye dönük uyumluluğudur". 1978'deki ilk 16-bit 8086 işlemci için yazılmış bir program, teorik olarak günümüzün en modern 64-bit x86 işlemcisinde bile çalışabilir. Bu, Windows gibi işletim sistemlerinin ve milyonlarca yazılımın, donanım nesilleri boyunca çalışmaya devam etmesini sağlamıştır. Bu uyumluluk, mimarinin başarısının anahtarıdır, ancak aynı zamanda yıllar içinde biriken karmaşıklığı da beraberinde getirmiştir.

CISC Tasarımı ve 64-bit'e Geçiş: x86, "CISC" (Complex Instruction Set Computer - Karmaşık Komut Setli Bilgisayar) tasarım felsefesine dayanır. Bu, tek bir komutun birden fazla düşük seviyeli işlemi gerçekleştirebildiği anlamına gelir. 2000'li yılların başında, AMD, x86 mimarisini 64-bit'e genişleten "x86-64" (veya AMD64) uzantısını geliştirmiştir. Bu, işlemcilerin çok daha fazla RAM adreslemesine olanak tanımış ve modern bilişimin temelini oluşturmuştur. Intel de daha sonra bu 64-bit uzantıyı benimsemiştir. Günümüzde Intel ve AMD, x86 pazarının iki ana oyuncusudur.

Kelimeler: x86, x86-64, mimari, işlemci, cpu, intel, amd, cisc, komut seti