Beynine Demir Çubuk Saplanan Adam: Phineas Gage'in Hikayesi
Phineas Gage, 1848 yılında bir demiryolu inşaatında ustabaşı olarak çalışırken, inanılmaz bir kaza geçiren ve modern nörobilimin en ünlü vakalarından biri haline gelen bir adamdır. Bu vaka, beynin belirli bölgelerinin, kişilik ve sosyal davranışlarla olan ilişkisini anlamamızda bir dönüm noktası olmuştur.
Bir patlatma işlemi sırasında, yaklaşık 1 metre uzunluğunda ve 3 cm çapında bir demir çubuk, Gage'in sol yanağının altından girip, sol gözünün arkasından geçerek beyninin ön lobunu (frontal lob) delip kafatasının tepesinden çıktı. Herkesin şaşkınlığı içinde, Gage bu kazadan sağ kurtuldu, hatta birkaç dakika sonra konuşabiliyor ve yürüyebiliyordu. Fiziksel olarak büyük ölçüde iyileşse de, kişiliği tamamen değişmişti. Kazadan önce sorumlu, çalışkan ve saygılı bir adam olan Gage, kazadan sonra sabırsız, saygısız, küfürbaz ve sosyal olarak uygunsuz davranışlar sergileyen biri haline geldi. Arkadaşları "artık o Gage değil" diyordu. Onun bu trajik hikayesi, beynin ön lobunun, karar verme, sosyal davranışları düzenleme ve kişiliği şekillendirme gibi karmaşık fonksiyonlar için ne kadar kritik olduğunu gösteren ilk somut kanıtlardan biri oldu.
Kelimeler: phineas gage, nörobilim, beyin, frontal lob, tıp tarihi, vaka çalışması, şaşırtıcı hikayeler
İlgini Çekebilir
Sakız yutulursa ne olur?
Sakız sindirilmez ama genellikle zararsızdır. Bağırsaklardan sindirilmeden geçip dışkı yoluyla atılır.Ancak çok miktarda sakız yutmak bağırsak tıkanık...
GörüntüleKevlar Kurşunu Nasıl Durdurur?
Kevlar, kurşun geçirmez yeleklerde yaygın olarak kullanılan, son derece güçlü ve hafif sentetik bir aramid lifidir. Kurşunu durdurma yeteneği, metal b...
GörüntüleBilgisayarda "Karma Tabloları" (Hash Tables) Nasıl Çalışır?
Karma tabloları (hash tables), bir anahtar-değer (key-value) çiftini verimli bir şekilde depolamak ve bu değere anahtarını kullanarak çok hızlı bir şe...
GörüntüleNeden Bazen Boğazımızda 'Yumru' Hissederiz (Duygusal Anlarda)?
Boğazda "yumru" hissi (tıptaki adıyla "globus faringeus" veya "globus hissi"), yutkunmada gerçek bir engel olmamasına rağmen boğazda bir sıkışma, dara...
GörüntüleYapay zeka robotları insanların yerini alacak mı?
Yapay zeka robotları bazı sektörlerde işleri otomatikleştirerek insanlara olan ihtiyacı azaltabilir. Ancak insan duygusu, yaratıcılığı ve empatisi hal...
GörüntüleEyfel Kulesi'ni İki Kez Satan Dolandırıcı: Victor Lustig'in Hikayesi
Victor Lustig, 20. yüzyılın en cüretkar ve en ünlü dolandırıcılarından biridir. En meşhur dolandırıcılığı ise, 1925 yılında, Eyfel Kulesi'ni "hurda me...
GörüntülePusula Nedir ve Gemicilikte Önemi Nedir?
Pusula, Dünya'nın manyetik alanını kullanarak, ana coğrafi yönleri (kuzey, güney, doğu, batı) belirlemeye yarayan bir navigasyon aletidir. Gemicilik t...
GörüntüleDoberman Nedir?
Doberman Pinscher, 19. yüzyılın sonlarında Almanya'da, Louis Dobermann adında bir vergi memuru tarafından, kendisini görevleri sırasında koruyacak, ze...
GörüntüleBir Dağın Zirvesi Neden Genellikle Daha Soğuktur?
Dağların zirvelerinin, eteklerine göre genellikle daha soğuk olmasının birkaç temel nedeni vardır. En önemli faktör, atmosferin yüksekliğe bağlı olara...
GörüntüleNeden Yüksek Yerlerde Nefes Almak Zorlaşır?
Yüksek rakımlara çıkıldıkça nefes almanın zorlaşmasının nedeni, havadaki oksijen yüzdesinin azalması değil, "hava basıncının" düşmesidir. Atmosferdeki...
Görüntüle