DNA Hasarı ve Onarım Mekanizmaları Nasıl Çalışır?

Hücrelerimizdeki DNA, UV ışınları, radyasyon, kimyasal maddeler ve hatta normal metabolik süreçler gibi nedenlerle sürekli olarak hasar görür. Bir günde tek bir hücrede binlerce DNA hasarı meydana gelebilir. Bu hasarlar onarılmazsa, mutasyonlara, hücre ölümüne veya kansere yol açabilir. Neyse ki, hücrelerimizin bu hasarları düzeltmek için sofistike onarım mekanizmaları vardır.

En yaygın onarım yollarından biri "Baz Çıkarma Onarımı"dır (Base Excision Repair). Bu süreçte, özel bir enzim (DNA glikozilaz) DNA zincirini tarar ve hasarlı veya yanlış bir bazı tanıyarak onu kesip çıkarır. Ardından, başka enzimler devreye girerek boş kalan yere doğru bazı (nükleotidi) yerleştirir ve DNA zincirinin bütünlüğünü yeniden sağlar. Daha büyük hasarlar için (örneğin UV ışınının neden olduğu çift baz hasarı), "Nükleotid Çıkarma Onarımı" (Nucleotide Excision Repair) gibi daha karmaşık sistemler, hasarlı bölgeyi içeren daha uzun bir DNA parçasını kesip çıkarır ve boşluğu yeniden sentezler. Bu sürekli onarım mekanizmaları, genetik bilgimizin kararlılığını korumak için hayati önem taşır.

Kelimeler: dna onarımı, dna hasarı, mutasyon, moleküler biyoloji, genetik, kanser, enzim