"Geri Bildirim Döngüsü" (Feedback Loop) Kavramı Nedir? (Pozitif ve Negatif)

Geri bildirim döngüsü, bir sistemin çıktısının (sonucunun), o sistemin gelecekteki davranışını etkilemek için tekrar sisteme "geri beslendiği" bir süreçtir. Biyolojiden ekonomiye, mühendislikten iklime kadar her alanda bulunan temel bir kavramdır. İki ana türü vardır.

Negatif Geri Bildirim Döngüsü: Sistemin kendini "dengelediği" ve "stabilize ettiği" bir döngüdür. Bir değişiklik meydana geldiğinde, sistem bu değişikliği tersine çevirecek bir tepki verir. Örneğin, vücut sıcaklığımız arttığında, terlemeye başlarız. Terleme, vücudu soğutarak sıcaklığı tekrar normal seviyeye indirir. Evimizdeki termostat da, oda ısındığında ısıtıcıyı kapatarak ve soğuduğunda açarak bir negatif geri bildirim döngüsü oluşturur. Bu döngüler, istikrarı korur.

Pozitif Geri Bildirim Döngüsü: Sistemin kendini "güçlendirdiği" ve "kontrolden çıkardığı" bir döngüdür. Bir değişiklik, aynı yönde daha fazla değişikliği tetikler. Örneğin, bir mikrofondan çıkan sesin hoparlörden tekrar mikrofona girmesiyle oluşan ve giderek yükselen o tiz ses (feedback) bir pozitif geri bildirimdir. Benzer şekilde, küresel ısınmayla kutuplardaki buzların erimesi, daha az güneş ışığı yansıtılmasına ve daha fazla ısınmaya yol açarak erimeyi hızlandırır. Bu döngüler, genellikle bir kartopu etkisi yaratır.

Kelimeler: geri bildirim döngüsü, feedback loop, sistem teorisi, sibernetik, pozitif geri bildirim, negatif geri bildirim