"Hayatta Kalma Yanlılığı" (Survivorship Bias) Nedir?

"Hayatta kalma yanlılığı", sadece bir süreçten başarıyla geçen ("hayatta kalan") insanlara, şirketlere veya nesnelere odaklanıp, başarısız olanları göz ardı etme eğiliminden kaynaklanan mantıksal bir hatadır. Bu durum, yanlış sonuçlara ve aşırı iyimser tahminlere yol açabilir.

En klasik örneği, II. Dünya Savaşı'nda hasar analizidir. Ord, üsse geri dönen uçakların en çok hasar alan yerlerini (kanatlar, gövde) zırhla güçlendirmeyi düşündü. Ancak istatistikçi Abraham Wald, asıl güçlendirilmesi gereken yerlerin, geri dönen uçaklarda hiç hasar olmayan yerler (motor, kokpit) olduğunu belirtti. Çünkü o bölgelerden vurulan uçaklar zaten hiç geri dönememişti. Sadece "hayatta kalanları" incelemek, yanlış bir sonuca götürüyordu. Benzer şekilde, sadece başarılı girişimcilerin hikayelerini dinleyerek girişimciliğin kolay olduğunu düşünmek veya sadece 100 yaşına kadar sigara içmiş birini örnek göstererek sigaranın zararsız olduğunu iddia etmek de bu yanlılığın birer örneğidir.

Kelimeler: hayatta kalma yanlılığı, survivorship bias, mantıksal safsata, istatistik, bilişsel yanlılık, abraham wald

İlgini Çekebilir

Neden Bazen 'Dilimiz Sürçer' veya Yanlış Kelime Söyleriz?

Dil sürçmesi (lapsus linguae), konuşma sırasında istemeden yanlış bir ses, kelime veya ifade kullanma durumudur. Bu, beynin konuşmayı planlama ve yürü...

Görüntüle
Forklift Nedir?

Forklift, ön tarafında, paletlenmiş yükleri kaldırmak, taşımak ve istiflemek için kullanılan, çatal şeklinde iki adet metal koldan oluşan, küçük ve gü...

Görüntüle
Rüzgar Türbinleri Elektriği Nasıl Üretir?

Rüzgar türbinleri, rüzgarın kinetik enerjisini (hareket enerjisi), önce mekanik enerjiye, sonra da elektrik enerjisine dönüştüren cihazlardır. Bir yel...

Görüntüle
Neden Bazı İnsanların Göz Altı Torbaları Olur?

Göz altı torbaları, gözlerin altında oluşan hafif şişlikler veya sarkmalardır ve genellikle yaşlanmanın doğal bir parçası olarak ortaya çıkar. Ancak g...

Görüntüle
Pierre Loti Tepesi Nedir?

Pierre Loti Tepesi, İstanbul'un Eyüpsultan ilçesinde, Haliç'e (Altın Boynuz) bakan, şehrin en güzel panoramik manzaralarından birini sunan bir tepedir...

Görüntüle
"Pulsar" (Atarca) Nedir?

Pulsar (atarca), büyük kütleli bir yıldızın süpernova patlaması sonucu geride kalan, kendi ekseni etrafında çok yüksek hızlarda dönen ve manyetik kutu...

Görüntüle
Buzdolabı Kokusu Nasıl Giderilir?

Buzdolabında oluşan kötü kokular, yiyeceklerinize de sinerek rahatsız edici olabilir. Buzdolabınızı taze ve hijyenik tutmak için bazı basit yöntemler ...

Görüntüle
Neden Bazı İnsanlar İçin Deniz Ürünleri Alerjiktir?

Deniz ürünleri alerjisi, bağışıklık sisteminin normalde zararsız olan deniz ürünlerindeki belirli proteinlere karşı aşırı ve hatalı bir tepki vermesi ...

Görüntüle
Evde Doğal Saç Maskeleri Nasıl Hazırlanır?

Kimyasal içerikli saç ürünleri yerine, evde kolayca bulabileceğiniz malzemelerle saç tipinize uygun doğal maskeler hazırlayabilirsiniz. Doğal saç mask...

Görüntüle
Yapay zeka öğrenmeyi nasıl gerçekleştirir?

Yapay zeka öğrenme sürecini veri analiziyle gerçekleştirir. Makine öğrenmesi algoritmaları, geçmiş verilerden desenler çıkararak gelecekteki durumları...

Görüntüle