Neden Ay'ın Hep Aynı Yüzünü Görürüz?

Ay'ın Dünya'dan bakıldığında hep aynı yüzünü görmemizin nedeni, "kütleçekim kilidi" veya "eşzamanlı dönüş" (synchronous rotation) adı verilen bir olgudur. Bu, Ay'ın kendi ekseni etrafındaki bir tam turunu (bir Ay günü), Dünya'nın etrafındaki bir tam turuyla (bir Ay yılı) tam olarak aynı sürede tamamladığı anlamına gelir. Her ikisi de yaklaşık 27.3 Dünya günü sürer.

Bu senkronizasyon tesadüf değildir. Milyarlarca yıl önce Ay, kendi ekseni etrafında daha hızlı dönüyordu. Ancak Dünya'nın güçlü kütleçekim kuvveti, Ay'ın üzerinde gelgit etkileri yaratarak onun şeklinde hafif bir bozulmaya neden oldu. Bu gelgit etkileşimi, Ay'ın dönüşü üzerinde bir tür "fren" görevi gördü ve onu milyarlarca yıl içinde yavaşlatarak dönüş periyodunu, yörünge periyoduna eşitledi. Bu kilitlenme sonucunda, Ay'ın bir yüzü sürekli olarak Dünya'ya dönük kalırken, "karanlık yüz" olarak yanlış bilinen (çünkü o da Güneş'ten ışık alır) "uzak yüzü" ise Dünya'dan asla doğrudan görülemez.

Kelimeler: ay, eşzamanlı dönüş, kütleçekim kilidi, astronomi, uzay, yörünge