"Düşünüyorum, öyleyse varım" (Cogito, ergo sum) Nedir?

"Düşünüyorum, öyleyse varım" (Latince: "Cogito, ergo sum"), 17. yüzyıl Fransız filozofu René Descartes'ın felsefesinin temelini oluşturan, modern felsefenin en ünlü önermesidir. Bu ifade, Descartes'ın, her şeyden şüphe etse bile, şüphe edemeyeceği tek bir kesinlik arayışının sonucudur.

Metodik Şüphe: Descartes, sağlam ve sarsılmaz bir bilgi temeli bulmak amacıyla, "metodik şüphe" adını verdiği bir yöntem kullanır. Duyularımızın bizi yanıltabileceğini, hatta uyanık olup olmadığımızdan bile emin olamayacağımızı (rüya argümanı) düşünerek, bildiğini sandığı her şeyden şüphe etmeye başlar. Hatta, kendisini sürekli olarak aldatan kötü niyetli bir iblisin ("kötücül şeytan" argümanı) var olabileceğini bile varsayar.

Şüphe Edilemez İlk Gerçek: Descartes, bu radikal şüphe sürecinin sonunda, her şeyden şüphe ederken bile, "şüphe etmekte olan" bir benliğin varlığından şüphe edemeyeceğini fark eder. Şüphe etmek, bir düşünme eylemidir. Düşünme eylemi varsa, o eylemi gerçekleştiren düşünen bir şeyin de olması gerekir. Dolayısıyla, "Ben düşünüyorum" gerçeği, "Ben varım" gerçeğini zorunlu olarak içerir. İşte "Düşünüyorum, öyleyse varım", bu apaçık ve kesin ilk gerçektir.

Modern Felsefenin Başlangıcı: Bu basit ama derin önerme, Descartes için felsefesinin Arşimet noktası olur. Artık, varlığından emin olduğu bu "düşünen ben"den (zihin) yola çıkarak, Tanrı'nın varlığını ve dış dünyanın gerçekliğini kanıtlamaya çalışır. "Cogito", bireyin kendi aklını ve bilincini bilginin temeline koyarak, Orta Çağ'ın otoriteye dayalı felsefesinden modern, özne merkezli felsefeye geçişi simgeler.

Kelimeler: cogito ergo sum, felsefe, felsefi kavramlar, descartes, rasyonalizm, metodik şüphe, modern felsefe