Bir Topaç (veya Fırıldak) Neden Devrilmeden Dik Durur?

Hızla dönen bir topacın veya fırıldağın devrilmeden dik durabilmesi, "jiroskopik etki" veya "açısal momentumun korunumu" adı verilen temel bir fizik prensibine dayanır. Bir nesne dönmeye başladığında, bir "açısal momentuma" sahip olur. Bu momentum, nesnenin dönüş eksenini ve hızını koruma eğilimindedir.

Topaç hızla dönerken, bu açısal momentum onu dik tutan bir stabilite yaratır. Yerçekimi gibi dış kuvvetler topacı devirmeye çalıştığında, açısal momentumun korunumu ilkesi nedeniyle topaç devrilmek yerine, dönüş ekseninin etrafında yavaşça "yalpalar" (presesyon yapar). Dönme hızı ne kadar yüksekse, açısal momentum o kadar büyük olur ve topaç o kadar stabil durur. Dönme hızı yavaşladığında ise açısal momentum azalır, stabilite kaybolur ve topaç sonunda yerçekimine yenik düşerek devrilir.

Kelimeler: topaç, fırıldak, jiroskopik etki, açısal momentum, fizik, nasıl çalışır