Empirizm Nedir?

Empirizm (Deneycilik), bilginin tek veya en temel kaynağının duyu deneyimi olduğunu savunan felsefi bir görüştür. Empirist filozoflara göre, insan zihni doğuştan boş bir levha ("tabula rasa") gibidir ve tüm bilgilerimiz, fikirlerimiz ve kavramlarımız, görme, duyma, dokunma gibi duyularımız aracılığıyla dış dünyadan edindiğimiz deneyimler sonucu oluşur.

"Tabula Rasa" (Boş Levha): Bu kavram, empirizmin temel metaforudur ve özellikle John Locke ile özdeşleşmiştir. Locke'a göre, rasyonalistlerin iddia ettiği gibi "doğuştan gelen fikirler" diye bir şey yoktur. Tanrı, sonsuzluk veya ahlaki ilkeler gibi en soyut fikirler bile, eninde sonunda basit duyu deneyimlerinin birleştirilmesi ve işlenmesiyle zihinde oluşturulur.

Bilginin Kökeni: Empiristlere göre, bilgi edinme süreci dış dünyadaki bir nesnenin duyularımızı etkilemesiyle başlar. Bu, zihnimizde basit "izlenimler" veya "duyumlar" yaratır. Zihin, bu basit izlenimleri birleştirerek, karşılaştırarak ve soyutlayarak daha karmaşık "fikirler" oluşturur. Örneğin, "kırmızı", "yuvarlak" ve "tatlı" gibi basit duyumları birleştirerek bir "elma" fikrine ulaşırız.

Önemli Temsilcileri ve Rasyonalizm ile Zıtlığı: Felsefe tarihindeki en önemli empirist düşünürler arasında John Locke, George Berkeley ve David Hume bulunur. Empirizm, bilginin kaynağının akıl ve doğuştan gelen ilkeler olduğunu savunan "rasyonalizm" akımının tam zıttıdır. Rasyonalizm tümdengelime (genelden özele) vurgu yaparken, empirizm tümevarıma (özel gözlemlerden genel sonuçlara ulaşma) dayanır. Bu akım, modern bilimsel yöntemin gelişiminde de büyük bir rol oynamıştır.

Kelimeler: empirizm, deneycilik, felsefe, felsefi kavramlar, john locke, david hume, duyu deneyimi, tabula rasa