"İskorbüt" Hastalığı Neydi ve Nasıl Çözüldü?

İskorbüt, vücutta yeterli C vitamini (askorbik asit) alınmamasından kaynaklanan ciddi ve potansiyel olarak ölümcül bir hastalıktır. Özellikle Keşifler Çağı'nda, aylarca denizde kalan ve taze meyve ve sebze tüketemeyen denizciler arasında yaygın bir sorundu.

C vitamini, vücudun "kollajen" üretmesi için hayati öneme sahiptir. Kollajen, cilde, kan damarlarına, kemiklere ve diş etlerine yapısını ve gücünü veren temel bir proteindir. C vitamini eksikliğinde, vücut etkili bir şekilde kollajen üretemez. Bu durum, dokuların zayıflamasına ve parçalanmasına yol açar. İskorbüt hastalığının belirtileri arasında diş eti kanaması ve şişmesi, dişlerin dökülmesi, ciltte kolayca morarma, yaraların iyileşmemesi, eklem ağrıları ve aşırı yorgunluk bulunur. Hastalığın çözümü, 18. yüzyılda İskoç doktor James Lind tarafından bulundu. Lind, yaptığı klinik bir deneyle, narenciye (portakal ve limon) tüketen iskorbüt hastası denizcilerin hızla iyileştiğini kanıtladı. Bu keşif, gemilere limon suyu veya lahana turşusu gibi C vitamini kaynaklarının yüklenmesini sağlayarak on binlerce denizcinin hayatını kurtardı.

Kelimeler: iskorbüt, c vitamini, james lind, tıp tarihi, denizcilik, sağlık, kollajen