"Kriyovolkanizma" (Buz Volkanları) Nedir?

Kriyovolkanizma veya buz volkanizmi, normal volkanlarda olduğu gibi erimiş kaya (magma) yerine, su, amonyak veya metan gibi uçucu maddelerin sıvı veya bulamaç halde püskürdüğü bir volkan türüdür. Bu tür volkanlar, Güneş Sistemi'nin dış kesimlerindeki uydular gibi aşırı soğuk gök cisimlerinde bulunur.

Bu gök cisimlerinin yüzeyi donmuş olsa da, iç kısımları gelgit kuvvetleri veya radyoaktif bozunma gibi nedenlerle bir miktar ısınabilir. Bu içsel ısı, yeraltındaki buzları eriterek sıvı bir "kriyomagma" okyanusu veya cepleri oluşturabilir. Yüzeydeki bir çatlaktan veya zayıf bir noktadan, bu sıvı veya çamur halindeki su, amonyak ve metan karışımı, basınçla yüzeye doğru fırlar. Uzayın aşırı soğuk ve vakum ortamına ulaştığında ise anında donarak, buzdan oluşan bir "lav akıntısı" veya kar taneleri benzeri bir "kül bulutu" meydana getirir. Satürn'ün uydusu Enceladus'un güney kutbundan fışkıran dev su buzu gayzerleri ve Neptün'ün uydusu Triton'daki azot gayzerleri, kriyovolkanizmanın en bilinen örnekleridir.

Kelimeler: kriyovolkanizma, cryovolcanism, buz volkanı, astronomi, gezegen bilimi, enceladus, triton